Dagboek v./e. krijgsgevangene

Twee dagboeken van Rotterdammer Jacob Verkerk (geboren 1916) over twee verschillende periodes in de oorlog. In het eerste wordt beschreven hoe hij, gelegerd als korporaal in Fort Westervoort (onderdeel van de IJssellinie), op 10 mei 1940 wordt krijgsgevangen gemaakt. Die ochtend wordt vanuit het fort, dan de locatie van de eerste gevechtshandelingen op Nederlands grondgebied, de brug over de IJssel opgeblazen om zodoende de Duitse invasie te stuiten. ‘Om half 5 ’s morgens stonden Wijtenberg en ik als post op de spoorbrug over de IJssel, toen wij eenige honderden Duitsche vliegtuigen zagen overkomen, maar op het heele versterkte fort en in de omgeving was geen stukje luchtdoelartillerie te bekennen,’ schrijft Verkerk. ‘Toen kregen wij het bericht dat wij de brug moesten nakijken aangezien hij opgeblazen werd. Wij trokken terug op de groep en nauwelijks waren wij binnen of met een enorme klap vlogen de drie aparte bruggen de lucht in. Iets later stonden de Duitsers aan de overkant van de IJssel en begonnen het fort met zwaar geschut te beschieten.’ Verkerk is één van de 20.000 Nederlandse militairen die in krijgsgevangenschap worden afgevoerd naar Duitsland, alwaar de tijd in kazernes wordt doorgebracht met ‘eindeloos en doelloos wachten. Tellen, in de rij staan voor eten, weer tellen, brood halen, rondslenteren en weer naar bed’. In zijn tweede dagboek beschrijft Verkerk, inmiddels politieagent, hoe het hem vergaat bij de razzia van Rotterdam op 10 en 11 november 1944: ‘Tegenover het entrepot lagen eenige rijnaken en daar moesten wij in. Wij lagen daar met ± 100 tot 150 man in. ± 8 uur ‘s avonds vertrokken. Wij waren lekker natgeregend dus stierven wij van de kou en wij wisten niet waarheen wij gingen want we mochten niet aan dek komen. Wat wij die nacht meegemaakt hebben is niet te beschrijven, kou, honger enz.’