Legerberichten; Buitenl. Kroniek

‘Nazi-Duitschland is tot den ondergang gedoemd; het Duitsche volk weet dit en de Duitsche leiding weet dit eveneens,’ schrijft Ton Brandes (1928-2013) in februari 1945 in zijn plakboek over de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog. ‘Het leger in Rusland vecht door, omdat het gedisciplineerd is, doch het aantal gevangenen neemt opmerkelijk toe. Uit de berichten van neutrale correspondentie in Duitschland blijkt, dat zoowel van het Duitsche volk als van het leger zich een doodelijke vermoeidheid meester maakt.’ Het plakboek, dat uit drie cahiers bestaat, bevat krantenknipsels over vorderingen aan het front en luchtverkeer. Daarnaast zijn er zowel getypte als handgeschreven samenvattingen, waarin Brandes overigens niets loslaat over zijn eigen leven. Als in de nacht van 13 op 14 februari 1945 het grote geallieerde bombardement op Dresden plaatsvindt, waarbij het overgrote deel van de historische binnenstad wordt verwoest, schrijft Ton daar de volgende dag over: ‘Er ontstonden uitgestrekte branden, vooral in het centrum van de stad. Woensdagmorgen woedden in Dresden de reusachtige branden nog met onverminderde kracht voort, toen de Amerik. Luchtmacht met 1450 bommenwerpers geëscorteerd door 900 lange afstandsjagers boven Duitschland verscheen, en de stad opnieuw één der voornaamste doelen was. In 24 uur hebben de luchtaanvallen op één stad nog nooit zoveel slachtoffers geeischt.’ Als de Russen uiteindelijk Berlijn hebben bereikt, betekent dat het einde van de oorlog aan het oostfront. Op 26 februari 1945 wordt de stad onderworpen aan ‘het zwaarste bombardement ooit op de Duitsche hoofdstad uitgevoerd: nog nooit heeft enige Duitsche stad zulke enorme branden aanschouwd. Niet minder dan 500.000 brandbommen zagen de piloten in de zich steeds uitbreidende vlammenzee verdwijnen. Totaal werd een gewicht van 3 millioen kg bommen uitgegooid. Duizenden wagons met materiaal, en levensmiddelen, die voor de verdediging van Berlijn moesten dienen, zijn vernield of uitgebrand’.