Gelder, Roosje van (Rose de Liema)

maar ontsnapt na enkele dagen en duikt onder. Nadat ze een week in het Oranjehotel hebben doorgebracht, worden ze onder begeleiding van de Gestapo naar Arnhem gebracht voor ondervraging. Ze houden vast aan het verhaal dat ze evacuees en niet-joods zijn, maar worden naar Westerbork gebracht. Dan voegt de auteur een aan Rabbi Silverman geschreven brief in. Hierin vertelt ze over wat er na arrestatie met hen is gebeurd. In Westerbork moet ze werken. Ze ontmoet de familie Frank. 2 September 1944 worden ze in goederenwagons naar Auschwitz getransporteerd. De SS slaat met geweren en stokken. Mannen en vrouwen worden gescheiden. Zij moet zich uitkleden, krijgt een nummer op haar arm getatoeëerd en wordt kaalgeschoren. Dagelijks is er tweemaal appèl. Het kamp is boordevol. Ze heeft contact met een groepje meisjes, waaronder Anne Frank. Er wordt veel gepraat. Ze weet niet wat er gaat gebeuren. Ze zegt dat ze drie maal een uur voor de ingang van een gaskamer heeft gestaan. Enkele maanden doet ze van allerlei werk. Doordat ze Frans en Duits spreekt verstaat ze de bewakers en kan de gesprekken over het verloop van de oorlog van hen volgen. Een Franse medegevangene zingt haar in het Frans ook allerlei informatie toe. Haar man praat in het ziekenhuis veel met de vader van Anne Frank. Eind januari 1945 is het kamp omgeven door de Russen. Ze zegt:"Iedereen wordt geëvacueerd, doodgeschoten en in een massagraf gegooid, dat gevonden wordt door de Russen" . Ze vertelt verder nog over dingen die haar in het kamp zijn overkomen. 7 Mei is de oorlog voorbij. Ze keert apart van haar man in een lange reis terug naar Nederland en verhaalt uitgebreid over de terugtocht. In 1950 verhuist ze naar de VS.