Oorlogs-dagboek.

Op dinsdagavond 14 mei 1940 houdt generaal Winkelman een capitulatietoespraak voor de radio: ‘Onze soldaten hebben gestreden met een moed die onvergetelijk zal blijven. Maar de strijd was te ongelijk: onze troepen stonden tegenover technische middelen waartegen de grootste menselijke moed niet is opgewassen. Bij duizenden zijn ze gevallen voor de vrijheid van Nederland. Wij hebben de strijd gestaakt.’ De toespraak staat integraal in dit dagboek over de meidagen van 1940 van M. Nahuys. Diezelfde dinsdag, als tevens het bombardement op Rotterdam plaatsvindt, blijkt ‘ook de petroleumhaven van Amsterdam een vuurzee. Vier dagen en nachten heeft deze gigantischen brand gewoed. De haven en sluiswerken werden onbruikbaar gemaakt.’ Nahuys blikt later die maand terug: ‘De eerste dagen dat de Duitschers ons land, na harden strijd, in bescherming namen, was de bevolking zéér nerveus gestemd. Niemand dacht aan werken. Het leek wel elke dagen Zondag. Nu de spanning voorbij is, gaat eenieder, wiens bedrijf nog economisch vatbaar bleek te zijn, aan den arbeid. Het corps der werkloozen is sterk gestegen, hoe kan zulks ook anders, voor een land, dat hoofdzakelijk op een wereldhandel is aangewezen, welke handel is belemmerd: al onze handelsschepen zijn buitengaats, havens zijn door Engelse vernielzucht geblokkeerd. Doordat wij ons in Duitsche handen bevinden, vallen wij onder dezelfde blokkade-maatregelen der geallieerden als Duitschland.’ Op 21 mei vindt de eerste herdenking op de Grebbeberg plaats. Als alle slachtoffers zijn begraven, legt de Duitse legervoorlichter Von der Decken twee kransen. ‘Wij hebben deelgenomen aan een eenvoudige plechtigheid. 425 oorlogsslachtoffers zijn ter aarde besteld, Duitschers en Nederlanders naast elkander. Zes lange graven - Duitsche en Nederlandsche helmen hangen aan kruisen en paaltjes. Onder de boomen rusten zij, aldus Hauptmann Von der Decken, tot eens alle graven voor altijd zullen opengaan,’ schrijft Nahuys, over wie verder niets bekend is.