In Oorlogstijd

'Gisterenavond nog even op verkenning uit geweest. Voor het schoolplein aan de Apollolaanzijde van de jongens-HBS in de Euterpestr., waar het Gestapo-Bureau voor de Joodsche aangelegenheden zetelt, hield telkens een vrachtauto stil, waar Joden uitgeladen werden, die het schoolplein binnen moesten. In een half uur tijds kwamen er successievelijk 5 aan, die alle leeg weg reden, blijkbaar om een nieuwe lading te halen. Vee, om te bestemder plaatse te worden afgeleverd,’ schrijft Hendrik Johannes Groeneveld (1880-1958) in zijn zeer gedetailleerde dagboek over de oorlogsjaren in Amsterdam, met name Amsterdam-Zuid. Het is 7 augustus 1942, de Jodenvervolging is in volle gang: ‘Een vrachtauto met dekens reed voor en werd uitgeladen, blijkbaar om den menschen in de nacht tot eenige dekking te dienen. De menschen keken zwijgend toe, met strakke gezichten, gepraat werd er weinig, men durft zich tegenwoordig tegen onbekenden niet uiten. Hedenmorgen waren de menschen nog op het plein binnen en hebben natuurlijk de nacht buiten doorgebracht.’ In diezelfde Euterpestraat bewoont de heer Groeneveld een huis met vier verdiepingen, dat tevens dienstdoet als pension, waar regelmatig gasten (vaak handelsreizigers) verblijven. Terwijl zijn zoons Hans en Eduard in Nederlands-Indië zijn (Hans wordt gevangengenomen en vermoord, onbekend is wanneer), helpen dochters Lotti en Mia thuis met de verzorging van hun doodzieke moeder: ‘Mamma heeft nu een 6tal bestralingen gehad, sedert ze deze hervat heeft,’ schrijft Groeneveld in oktober 1944. ‘Een moeizame geschiedenis, 3x in de week, Maandag, Woensdag en Vrijdag, met haar naar het Diaconessenhuis (een ziekenhuis aan de nabijgelegen Koninginneweg, red.) te gaan. Ze kan nog steeds niet te voet gaan, wij moeten per rijtuig heen en weer. Die komt nooit op tijd, 1x moest om een ponytax (een klein onaanzienlijk koetsje met een pony ervoor) getelefoneerd worden.’ Mevrouw Groeneveld-Wurdel overlijdt op 23 januari 1945 thuis aan kanker.