Grahmbeek, H.

‘Niemand thuis. Vader en moeder waren aardappelen halen. Moest ik het eten opzetten. De aardappelen waren aangebrand, erg zonde,’ schrijft de twintigjarige Helena Grahmbeek (1924-2019) kort na de Hongerwinter. ‘Met vader hierover ruzie, een ware scene geweest. Maar weer gauw goed gemaakt, wat heb je aan ruzie.’ Met haar ouders woont ze in de Veeteeltstraat in Betondorp in de Amsterdamse Watergraafsmeer. Vader werkt als houtinkoper bij Fokker. Haar oudere broer verblijft in Nederlands-Indië. Helena begint haar dagboek in mei 1944: ‘Schitterend weer. Lijkt wel zomer. Afgesproken met een knul uit Diemen. Ken hem helemaal niet. Hij is niet komen opdagen. Boek zitten lezen, Havankserie. Met vader kaartjes gehaald voor voetballen, Volewijckers-Longa.’ Net van school af, loopt ze stage als secretaresse: ‘Kwam op kantoor, kon beter mijn zwempak aantrekken. Liep tot aan mijn enkels in water te baden. De buis van de boven-wc was gesprongen.’ Op het kantoor, waar ze brieven uittikt en ‘telefoonwacht’ heeft, is ze op een dag helemaal alleen: ‘Ans ziek. Nu moest ik zo’n beetje de boel gaan leiden. Was in het begin een beetje angstig.’ Begin 1945 maakt ze hongertochten, soms alleen, soms met anderen: ‘Met moeder naar Haarlemmermeerpolder geweest, dachten daar bonen, tarwe of aardappelen te krijgen. Konden suikerbieten krijgen, die zaten onder de klei, hebben ons bij een beek moeten afspoelen.’ Een andere keer doet Helena in haar eentje de provincie Utrecht aan: ‘Kreeg tussen Mijdrecht en Wilnis een lekke band. Kon hem natuurlijk nergens laten plakken. Ben op de fiets gestapt, gekeken naar groenten, weer pech. De laatste groente was net verkocht. Kon toen naar huis terugkeren, met een lekke band en de pee erin. Ik wilde de boel wel erbij neergooien en aan de kant gaan zitten. Toch maar doorgereden, vreselijk zwaar trappen tegen de wind in, op een lekke band.’