Haanschoten, J.

'Vandaag met de fam. Blok naar Noordwijk geweest. Een waanzinnige drukte aan het station te Amsterdam. Te Noordwijk bood alles een droevig verlaten troosteloos beeld,’ zo beschrijft Jacob Haanschoten (1923-1995) uit het Gelderse Barneveld in 1944 een dagje naar het strand met dierbaren. ‘Pensions zijn ontruimd. Duinen zijn zwaar verdedigd, maar wapenen en manschappen zijn slechts in geringe getale aanwezig. Op het strand staan palen en hekken. Gegeten in het casino.’ Jacob werkt in het Shell Laboratorium van de Bataafse Petroleum Maatschappij in Amsterdam-Noord. Als in september 1944 De Slag Om Arnhem plaatsvindt, helpt hij de brandweer vluchtelingen vervoeren: ‘Veel platte wagens van Otterlo om vluchtelingen uit Arnhem te halen. Ook de ziekenhuizen uit Arnhem moesten evacueren. Om 7 uur kwamen verpleegsters (24 stuks) van het kinderziekenhuis naar Barneveld. Ook wij kregen er twee Milly en Nel.’ <br/><br/>Vader is eigenaar van een groot warenhuis in het centrum van Barneveld, in 1889 opgericht door Jacobs grootvader, waar regelmatig aanplakbiljetten van bekendmakingen worden opgehangen: ‘Alle manlijke bewoners en inwonende van 18 tot 55 jaar moeten zich aanmelden voor het verrichten van graafwerk ten behoeve van de Wehrmacht. De aanmelding moet geschieden in Haanschoten’s Warenhuis, ingang Torenstraat,’ schrijft Jacob eind 1944. ‘Om 7 ’s avonds was het meldingsbureau in onze zaak gesloten. Toen kwamen er 340 vluchtelingen in. Gelukkig was er elektrisch licht, dat was voor het aanmeldingsbureau aangesloten. Daar er daar geen wc is hebben we 5 wasketels met brillen in het prijskamertje gezet. De stank was afschuwelijk.’ Op 17 april 1945 wordt Barneveld bevrijd: ‘Een zeer donkere wolk werd er over onze vreugde gegooid. Deze middag zijn namelijk alle ongewenste elementen als NSB’ers, Moffenmeiden en Zwarthandelaars opgepakt. En g.v.d. kwamen ze om Vader ook!’ Die wordt twee dagen later vrijgelaten: ‘Hij heeft nog wel huisarrest maar is uit die verd…. rotzooi.’